Omscholen of bijscholen: wanneer is welk traject slim?

Omscholen of bijscholen: wanneer is welk traject slim?

Misschien voel je het al een tijdje. Je werk gaat prima, maar je merkt dat de wereld eromheen sneller verandert dan vroeger. Nieuwe tools, nieuwe functies, nieuwe verwachtingen. Dan komt vanzelf die vraag: ga ik me bijscholen zodat ik sterker word in wat ik al doe, of is het tijd om om te scholen en een nieuwe richting te kiezen?

Het goede nieuws: beide keuzes kunnen slim zijn. Het hangt vooral af van je doel, je energie en hoe de arbeidsmarkt beweegt.

Het verschil tussen bijscholen en omscholen

Bijscholen betekent dat je je kennis en vaardigheden uitbreidt binnen je huidige beroep of richting. Omscholen is leren voor een ander beroep of een nieuwe rol. De Rijksoverheid beschrijft dit verschil ook in haar leeroverzicht. Bron: Rijksoverheid – Leeroverzicht omscholen en bijscholen.

Wanneer is bijscholen de slimste keuze?

1. Je zit op de juiste plek, maar je skills moeten mee

Als je je werk leuk vindt, maar merkt dat je kennis achterloopt, is bijscholing vaak de snelste winst. Dat is ook logisch, want vaardigheden veranderen snel. Het World Economic Forum verwacht dat werknemers gemiddeld 39% van hun huidige skillset zien veranderen of verouderen in de periode 2025–2030. Bron: WEF – Future of Jobs Report 2025 (digest).

2. Je wilt doorgroeien zonder opnieuw te beginnen

Bijscholing is ideaal als je bijvoorbeeld van uitvoerend naar coördinerend wilt groeien, of meer verantwoordelijkheid wilt pakken. Denk aan certificeringen, een leiderschapstraject of een specialisatie die je profiel sterker maakt.

Wanneer is omscholen juist slim?

1. Je werk past niet meer bij je leven of energie

Soms ben je niet “toe aan een cursus”, maar aan een nieuwe richting. Dat kan komen door fysieke belasting, motivatie, zingeving of simpelweg het gevoel dat je bent uitgegroeid. Omscholing is dan geen vlucht, maar een bewuste stap naar werk dat beter past.

2. Je wilt betere kansen op werk

Omscholing kan ook strategisch zijn als je ziet dat jouw sector minder kansen biedt. In Nederland liet onderzoek naar het STAP-budget zien dat aanvragers gemiddeld 42% van de tijd kozen voor omscholing en 58% voor bijscholing. Bron: UWV – STAP-budget: grote verschillen tussen om- en bijscholen.

Let op: het STAP-budget is stopgezet per 1 januari 2024, maar het laat wel zien hoe groot de behoefte aan ontwikkeling is. Bron: UWV – STAP-budget (stop per 1 januari 2024).

Wat mensen in Nederland daadwerkelijk doen

Twijfel je of “iedereen” wel blijft leren? In Nederland volgde in 2023 13% van de 25- tot 65-jarigen een korte opleiding voor werk (met verschillen per leeftijdsgroep). Bron: CBS – 13 procent volgt korte opleiding voor werk.

De keuze in 5 minuten: een praktische beslis-check

Kies eerder voor bijscholen als:

Je je werk in de basis leuk vindt, je vooral wilt groeien in je huidige richting, en je met extra skills snel stappen kunt zetten.

Kies eerder voor omscholen als:

Je structureel leegloopt op je huidige werk, je nieuwsgierig bent naar een ander vak, of je bewust een sector kiest met betere kansen en meer toekomst.

Je hoeft niet alles in één keer te beslissen

De beste keuze is vaak niet “nu alles omgooien” of “niks doen”. Het is een eerste stap. Een korte cursus kan je richting geven. Een meeloopdag kan twijfels wegnemen. En soms ontdek je juist door bijscholing dat je toe bent aan een groter pad.

Bijscholing is versnellen binnen je route. Omscholing is kiezen voor een nieuwe. Allebei zijn slim, zolang ze passen bij jouw toekomst.